Zakske hebben?

Frans Timmermans is eerste ondervoorzitter van de Europese Commissie en dus de rechterhand van Jean-Claude Juncker. Vroeger geloofde hij hard in Europa en hield hij daar toespraken met passie over. Hij leek een beetje op Guy Verhofstadt.

De voorbije jaren is dat veranderd. In Nederland werd de publieke opinie sceptischer en vele politieke partijen begonnen Geert Wilders met zijn anti-Europaverhaal naar de mond te praten. De Europese Unie moet groot zijn in de grote dingen en klein in de kleine dingen, zegt Timmermans nu. Daarmee wil hij zeggen dat Europa een stem moet hebben in de wereld en de economie moet stimuleren. Voor het overige wil hij een terughoudende Unie, die minder regels oplegt. De impact van Europa op ons dagelijkse leven mag best wat kleiner. Timmermans voegt zich zo bij het leger van de zelfverklaarde eurorealisten, en die bevinden zich intussen in het voorgeborchte van de plek waar Nigel Farage en Marine Le Pen zich ophouden.

Het is Timmermans’ bevoegdheid om met een dikke rode stift door de wetsvoorstellen te gaan en alles te schrappen wat naar regeldrift geurt. Vorige week was hij korzelig, want hij had in het zand gebeten. De vorige Commissie had een voorstel gedaan om het gebruik van plastic zakjes terug te dringen. Zo’n wetsvoorstel wordt wet als het is goedgekeurd door het Europees Parlement en door de Raad, waarin ministers van de lidstaten zetelen. Beide instellingen bereikten vorige week een akkoord, en dat ging nog verder dan wat oorspronkelijk door de Commissie was voorgesteld. Voor Timmermans hoefde dat niet: hij vond het allemaal overdreven en wilde het voorstel al intrekken. Maar hij kwam te laat.

Zakske hebben?’ U hoort het bij de bakker, bij handelaars in fruit en groenten en – als het om mee te nemen is – bij pitaverkopers. Er is geen zin die vaker door winkeliers wordt uitgesproken. Nochtans doet België het in Europees perspectief niet eens zo slecht, met een consumptie van een honderdtal flinterdunne zakjes per persoon per jaar. Het Europese gemiddelde ligt op 176. Het gaat jaarlijks in Europa dus om haast honderd miljard zakjes, die gemiddeld twintig minuten in gebruik zijn. Daarna zijn ze gescheurd of plakkerig en liggen ze in de weg. Niet voor twintig minuten, maar voor een paar honderd jaar. Vaak belanden ze in de zee, waar ze opgegeten worden door vissen die van niet beter weten. Zo komen ze gedeeltelijk ook in onze voedselketen terecht.

Met de nieuwe Europese wet zullen landen verplicht worden om het gebruik van die zakjes drastisch af te bouwen, en dat gaat het best door het gebruik ervan te belasten. Er zijn landen die niet op de Europese verplichting gewacht hebben. In Denemarken en Finland worden er vandaag jaarlijks nog maar vier zakjes per persoon gebruikt en dat komt niet omdat die landen als gevolg van allerlei calamiteiten te kampen hebben met zakjesschaarste. Het gaat ook niet om achterlijke plekken, bekend om stuntelende consumenten die wanhopig onderweg zijn tussen de winkel en hun huis, met lompe boodschappentassen uit de jaren stillekes en de handen vol gerief. Het zijn deftig bestuurde landen, waar ze stroom hebben in de winter en de levenskwaliteit niet lager ligt dan hier. Het kan dus perfect, een zakjesarme samenleving.

Timmermans betwijfelt of het nuttig is om dat via een Europese verplichting te regelen. Er zijn vele redenen waarom dat wel zo is. Als een individuele lidstaat actie onderneemt, heeft dat weinig effect op het milieu. Het is een druppel op een hete plaat. Het is niet omdat Nederland maatregelen neemt dat Noordzeevissen merkelijk minder plastic zullen bevatten. Rivieren en zeeën stoppen niet aan grenzen, de vissen over het algemeen ook niet. De realiteit bewijst dat vele lidstaten niet geneigd zijn zelf maatregelen te nemen, zonder Europese dwang. Er zijn nogal wat landen waar consumenten vandaag haast 500 zakjes per jaar gebruiken.

Bovendien is de Europese Unie één markt. Als een winkelketen in het ene land wel zakjes mag gebruiken, terwijl een vestiging van dezelfde keten in een andere lidstaat een andere verpakking moet gebruiken, waarschuwen juristen voor geruzie en juridische ellende.

Maar vooral: wat de Europese Unie onderscheidt van vele andere grote markten in de wereld, is dat het hier geen Wilde Westen is. Er zijn regels waaraan bedrijven en overheden zich moeten houden, in functie van voedselveiligheid, milieu, consumentenzorg en sociale bescherming. Daarin zit die Europese eigenheid: waarden die Europeanen belangrijk blijken te vinden, worden niet alleen verdedigd in de retoriek, maar ook afgedwongen in concreet beleid.

Daarom is het cruciaal dat de markt gereguleerd wordt. Daar zijn wetten voor nodig, met scherpe en dwingende doelstellingen. Velen beschouwen dat vandaag als Europees getreiter. Het is tot hun jolijt dat Timmermans met zijn rode stift door de wetsvoorstellen moet gaan. Hoe vaker die zijn slag thuishaalt, hoe meer Europa zijn eigenheid en ook zijn nut verliest.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s