Met andere woorden

Als u zaterdag op restaurant bent gegaan, is het u vast opgevallen dat er op uw bord veel selder lag, of ander libidoverhogend voedsel. Het is u niet ontgaan dat er rode ballonnen aan het plafond hingen in hartvorm en dat u vaker dan anders Elvis Presley tender hoorde loven. Maar bovenal viel het valentijnsmenu in krulletters u op: het begon met de hartstochtelijke hapjes, daarna was er een amoureus duo van tongschar en zalm en een onderonsje van kroketten op een liefdesnestje van groenten. Als dessert kwam de kaastaart met blozend fruit.

U weet natuurlijk dat het hier gaat om respectievelijk zoute nootjes en blokjes komkommer, om een stuk platvis en een halve zalmmoot met wat prei en koolhydraten en om bosvruchten die sinds de voorbije zomer in de diepvries lagen en in de microgolf werden opgewarmd. Gelukkig weet uw restauranthouder hoe je een goede sfeer en dartel cliënteel creëert. De menukaart met glitters bereidt u voor op de wilde nacht die bij veertien februari hoort, althans als u nog tot bijpassende prestaties in staat bent na meerdere glazen van die Saint-Amour. Het is allemaal een kwestie van de juiste formulering.

Ook in de politiek mag de kracht van het gepast gekozen woord niet onderschat worden. De perikelen rond Griekenland zullen de Europese agenda nog enige tijd beheersen. Maar vorige week was er een eerste doorbraak. De nieuwe Griekse regering had aan de Europese partners duidelijk gemaakt dat ze niet meer wil weten van de trojka. De trojka is een verzameling van experts uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds. De Grieken willen er dus niet meer mee praten en vorige week werd de trojka daarom afgeschaft: in geen enkele tekst wordt er voortaan nog naar verwezen. Tijdens een betoging in Athene toonden de Grieken zich erg tevreden over die eerste trofee. In de plaats van de trojka zal er – zo zeggen de teksten nu – overleg zijn tussen de Griekse regering en experts uit de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds. Don’t mention the trojka, en iedereen is blij.

Semantiek kan onderhandelaars erg ver naar een oplossing brengen. De Grieken willen eind deze maand geen nieuwe lening meer van de andere eurolanden. Ze willen wel een overbruggingskrediet dat ze later zullen terugbetalen. In de volksmond spreken we dan over een lening, maar zo mag het vooral niet genoemd worden. Wie lening zegt, denkt immers aan vernederende verbintenissen. Een overbruggingskrediet klinkt sympathieker, maar of er in de kleine letters minder voorwaarden aan verbonden zijn, valt nog te bezien. Onderhandelaars proberen nu een woord te verzinnen dat het midden houdt tussen lening en overbruggingskrediet. Bij voorkeur klinkt het in de Griekse vertaling rond, soepel en gemoedelijk en in de Duitse vertaling scherp, blafferig en streng.

De eurolanden zeggen eensgezind dat ze nooit een schuldkwijtschelding zullen aanvaarden. Desnoods kan er wel gepraat worden over uitstel bij de terugbetaling. Misschien zelfs over een paar decennia. In tussentijd vloeit er veel water naar de Egeïsche Zee en vinden de volgende generaties wel een structurele oplossing. Wij zouden geneigd zijn om dat een feitelijke schuldkwijtschelding te noemen. Dat mogen we officieel niet doen, of de deal gaat niet door.

Als de Europese instellingen met Griekenland een vergelijk vinden, dan zal dat in belangrijke mate te danken zijn aan taalkundige creativiteit. Met de juiste semantische keuzes wint iedereen of ontstaat minstens die illusie. Maar hoeveel de semantiek ook vermag, uiteindelijk gaat het niet alleen om woorden. Een valentijnsmenu alléén maakt u niet opgewonden. U hebt er bijvoorbeeld ook een partner bij nodig en enige gemeenschappelijke grond.

Voor de Grieken en de andere Europeanen is dat niet anders. De basis voor een vergelijk is aanwezig al is het maar omdat de eisen van Syriza helemaal niet radicaal meer zijn. Compromisbereidheid moet er ook aan de andere zijde zijn. De rest van Europa mag zo stilaan erkennen wat de meeste economen steeds luider zeggen: de opgelegde besparingen zijn te hard en contraproductief. Op de eurogroep van gisteravond bleek het water nog te diep. Maar als straks alsnog de contouren van een akkoord verschijnen, helpen de woordenboeken om het tot ieders profijt ook uit te leggen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s