De schuld van een ander natuurlijk!

Aylan is verdronken en dat is niet de schuld van Bart De Wever. Het is de schuld van zijn ouders, wist hij ons te zeggen. Wat is dat tegenwoordig toch met die Syriërs die een toekomst voor hun kinderen willen? Een tentenkampje in het zuidoosten van Turkije is niet knus genoeg meer? De man in de straat, op televisie veelvuldig om zijn mening gevraagd, vindt het ook: het is niet onze schuld dat ze daar aan het vechten zijn. Nog een geluk dat wij een groot hart hebben en een leegstaande kazerne in Sijsele.

Als er dieper wordt gegraven naar de schuldvraag, wordt het ingewikkelder en overstijgt het Syrië. Bewapenden wij de strijdende partijen niet, omdat we daar goed aan verdienden? Deden wij geen onfrisse zaken met corrupte leiders als dit ons wat opbracht? Degradeerden wij grote delen van de wereld niet tot goedkope leveranciers van ertsen, koffiebonen en cacao? Verwachten we niet dat ze daar onze schoenen maken voor geen geld en in ellendige omstandigheden? Worden kansen op ontwikkeling, een beetje overal in de wereld, zo niet in de kiem gesmoord? Moeten we dan echt verbaasd zijn dat er radeloze en gefrustreerde mensen zijn? Dat er oorlogen van komen? Dat er vluchtelingen zijn?

Het is allemaal diep structureel en dus niet onmiddellijk het gevolg van een aanwijsbare daad. De schuld van ongelijkheid en miserie raakte verneveld, ook over vele generaties. Het wordt vermoeiend om ons bij elke Congolees te verontschuldigen voor het plunderen van zijn land, al hadden we daar indirect vast veel profijt van. Wij zijn rijk, en dat komt minstens gedeeltelijk omdat ze op andere plekken arm zijn.

We geloven graag dat wij, in tegenstelling tot de rest van de wereld, harde werkers zijn. In realiteit zijn we vooral gelukzakken. Al direct na onze geboorte kraaien we van pret op de weegschaal van Kind en Gezin. We hebben daar niks voor moeten presteren, behalve hier geboren worden. Dat simpele feit verschaft ons toegang tot kindergeld, fatsoenlijk onderwijs, allerlei uitkeringen en later een bedrijfswagen. Als we niet te zot doen, komt het allemaal vanzelf. We moeten er in elk geval niet voor in een rubberboot kruipen. Dat Mia ­Doornaert gisteren in deze krant óók gelijk heeft, en dat vele leiders er ginds een boeltje van maakten, is een meevaller: zolang we dat benadrukken, moeten we het minder over die eigen, meer diffuse verantwoordelijkheid hebben (DS 14 september) .

Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker had er vorige week in het Europees Parlement genoeg van: schuld of geen schuld, Europeanen zijn in het verleden vaak genoeg op de vlucht geweest. Nu is het tijd om anderen te helpen. Op het einde van zijn speech – de fut was er helaas al uit – ging het ook over andere uitdagingen. Klimaatverandering bijvoorbeeld. Straks is er de conferentie in Parijs, over maatregelen om de opwarming van de aarde te beperken. Obama keek onlangs op televisie dan wel bezorgd naar een afkalvende gletsjer, maar Europa moet de leiding nemen, aldus Juncker.

Als Parijs een succes wordt, zal dat vooral zijn omdat vorige conferenties zo ontgoochelend waren. En als de Europese Unie het goede voorbeeld geeft, is dat omdat andere continenten het slechte voorbeeld zijn. Vrijdag bepaalt de Unie haar onderhandelingspositie en die zal lang niet zo ambitieus zijn als waar klimaatwetenschappers nogal unaniem voor pleiten. Europese landen zijn in dit dossier buitenproportioneel verantwoordelijk, historisch en ook vandaag nog. Een kwart van de energie komt van steenkoolcentrales, bindende afspraken over energiebesparing maken we niet meer, emissierechten zijn goedkoop. In België, met zijn ingeslapen klimaatbeleid, blijven we rijden met bedrijfswagens terwijl een schamele 7 procent van onze energie uit hernieuwbare bronnen komt.

Iedereen weet dat de landen die het meest last zullen hebben van de opwarming, de landen zijn die er het minst schuld aan hebben.

Aan de politici hier die alleen maar problemen willen oplossen waar ze schuld aan hebben, zou ik willen vragen wat ze zullen zeggen als straks de klimaatvluchtelingen aankomen in het Maximiliaanpark, omdat hun dorpen onder water lopen, hun akkers verwoestijnen, hun oogsten naar de knoppen zijn door alweer een hittegolf. Wat zullen ze zeggen als er weer een dode Aylan aanspoelt? Dat hij in zijn overstroomde, onbewoonbare land had moeten doodgaan van de honger? Durven ze ook dan nog zeggen dat het hun schuld niet is?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s