De Grote Guy-Verhofstadt-show

‘Nog in geen duizend jaar zal Groot-Brittannië instemmen met een eenheidsmunt’, riep de toenmalige Britse premier Margaret Thatcher tijdens een discussie over de invoering van de euro. Michel Rocard, haar Franse collega, reageerde opgetogen: ‘Het is dus geen principiële zaak meer, maar slechts een kwestie van goede timing?’ Een geduldig en pragmatisch politicus ziet overal een opening.

Guy Verhofstadt zou er wanhopig van worden. Voor hem moet alles nu gebeuren. Heute godverdomme. In het Europees Parlement pleit hij al jaren onvermoeibaar voor de onmiddellijke oprichting van de Verenigde Staten van Europa, met onder meer een leger, een fatsoenlijk budget, een buitenlandse politiek en gezamenlijk schuldbeheer. In iets wat het midden houdt tussen Engels, Nederlands en gebarentaal gaat hij als liberale fractieleider briesend en bulderend tekeer tegen het getreuzel van de Europese leiders. Elke maand opnieuw voert hij in het halfrond de Grote Guy-Verhofstadt-show op. Hij zwaait met zijn armen, als was hij een windmolen die Straatsburg en omstreken van stroom moet voorzien.

Verhofstadt staat op de kaart en in het parlement krijgt hij veel applaus, voornamelijk ter linkerzijde. Dankzij hem speelt de liberale fractie stevig boven haar electorale gewicht en dat kan ze verzilveren in concrete dossiers. In het echte centrum van de macht zit Verhofstadt evenwel allang niet meer. Een Europese topfunctie zal hij nooit vervullen, niet het minst omdat hij de premiers en presidenten die daarover beslissen, blijft wegzetten als een bende imbecielen die niet weten waarmee ze bezig zijn. Gisteren stelde hij zijn nieuwste boek voor, De ziekte van Europa. Het is opnieuw een lange tirade aan het adres van de huidige generatie leiders die de problemen verkeerd aanpakt. Slechts een Europese federatie biedt de oplossing voor de ellende waarin we zitten en die nog op ons afkomt.

Is het de vlucht vooruit of de klucht vooruit, vraagt een groot deel van de publieke opinie zich intussen af. Velen denken dat er in het hoofd van Verhofstadt een of meerdere vijzen loszitten. Met zijn pleidooi voor een sterker Europa roeit hij tegen de tijdgeest in. Het zijn de eurosceptici die de wind in de zeilen hebben, zoals Geert Wilders en Thierry Baudet. Zij maken verdrietige analyses van de crisissen waarin Europa verkeert en hebben een diep verlangen naar het verleden en het herstel van de natiestaat. De meeste van die sceptici zijn overigens redelijk optimistisch: de Europese Unie zal nu wel snel aan de eigen spanningen ten onder gaan.

Verhofstadt begint zijn nieuwe boek ook met een langgerekt gezeur over alles wat niet werkt. Het verschil met de eurosceptici is dat Verhofstadt geen heimwee heeft naar het verleden, maar naar de toekomst, die niet rap genoeg kan beginnen. In 2005, in zijn eerste pamflet voor een sterk Europa, riep hij op tot een economisch bestuur voor de eurozone. Hij wilde toen ook dat asielbeleid en defensie gemeenschappelijk werden.

Vandaag zijn we tien jaar verder en in tegenstelling tot de voorspellingen van Baudet en soortgenoten is de ­euro niet verdwenen – er kwamen zelfs nog landen bij. De binnengrenzen worden niet opnieuw bewaakt – er zijn hooguit enkele lukrake controles, tijdens de kantooruren. Het is integendeel het programma van Verhofstadt dat intussen, zij het met tien jaar vertraging, geleidelijk wordt uitgevoerd. Lidstaten moeten deze week hun begroting indienen bij de Europese Commissie. Pas nadat ze daar groen licht hebben gekregen, kan er in de nationale parlementen over gestemd worden. Er worden volop hotspots uitgebouwd en Frontex krijgt extra middelen, het begin van een gezamenlijke grenswacht en dito asielstelsel. Een embryonaal Europees leger is actief in de Golf van Aden en straks ook in de Middellandse Zee.

De geschiedenis keert dus niet op haar stappen terug en de problemen van de 21ste eeuw zullen niet worden opgelost door organisatievormen uit de 19de eeuw. Maar de instellingen en structuren van vroeger zijn taai en geven zich niet snel gewonnen. Ze bieden houvast aan een twijfelende publieke opinie, veel langer dan Verhofstadt lief is. Europese integratie verloopt bijgevolg met horten en stoten, met schudden en schokken, en vooral als het echt niet anders kan. Tijdens crisissen bijvoorbeeld. Die grondstroom is er al zestig jaar, en ze gaat in de richting van wat Verhofstadt predikt: steeds méér Europa. Maar gras groeit niet sneller door eraan te trekken. Of het tactisch verstandig is om enkele decennia voor de troepen uit te gaan lopen, valt nog te bezien. In vele opzichten heeft Verhofstadt zich buiten het debat geplaatst. Maar als hij niet als een groot politiek strateeg de geschiedenis ingaat, dan doet hij het allicht wel als de Nostradamus van de Europese integratie.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s