Peanuts voor een vette vis

Het is niet bekend of David Cameron een goede slaper is. Wat in Europese kringen wel geweten is, is dat de Britse premier redenen heeft om wakker te liggen. Dat is zijn eigen schuld. Vorig jaar waren er verkiezingen in Groot-Brittannië. In dat land, waar de populaire pers Europese leiders blijft vergelijken met Hitler, scoor je makkelijk met kritiek op de Europese Unie. Cameron deed er goed aan mee. Hij kondigde aan dat hij in Brussel zijn gedacht zou zeggen, dat Europa zich anders moet organiseren en dat de Britse bevolking daarna in een referendum kan beslissen om wel of niet in de Unie te blijven.

Groot-Brittannië doet nu al niet mee met de euro, met Schengen, met het spreidingsplan voor vluchtelingen of met delen van de samenwerking inzake justitie en binnenlandse zaken. Valt er nog wel iets te brexiten, vraagt een mens zich misschien af. Toch wel, want het overgrote deel van de honderdduizend bladzijden met Europese regels wordt in Groot-Brittannië gevolgd, overigens consequenter en correcter dan in België. Het gaat om afspraken die de organisatie van de Europese markt regelen. Die is van cruciaal belang voor de Britse economie. Omgekeerd zou een Europese Unie zonder Groot-Brittannië dan weer een geamputeerde Unie zijn. In internationale onderhandelingen, bijvoorbeeld over handelskwesties, zou Europa minder wegen zonder Britten. En als we ooit een gezamenlijke defensie willen uitbouwen, zal dat niet lukken met slechts het Belgische of Luxemburgse leger.

Andere lidstaten willen dus wel een eindje meestappen met de Britse premier, zeker zolang het gaat om pure symboliek. Het zinnetje schrappen dat zegt dat de Unie een steeds hechter verbond is, maakt het verschil niet. De Britten willen officieel erkenning dat er in de EU meerdere munten gebruikt worden. Geen probleem. Als ze dat willen, kan in het Verdrag ook vermeld worden dat hun land omgeven is door water en dat er in hun hoofdstad een grote klok hangt, genaamd Big Ben. De meeste van de Britse eisen zijn nogal onbenullig en kunnen bijgevolg ingewilligd worden.

Het meest omstreden is de vraag om sociale voordelen, zoals huursubsidies of kindergeld, pas aan mede-Europeanen toe te kennen als die vier jaar in Groot-Brittannië werken. Maar ook daar is een compromis op Europa’s wijze in de maak met een noodrem, een protocol, een uitzondering en een overgangsperiode. Er zal nog flink over onderhandeld worden, tot diep in de nacht en goeddeels voor de show. Iedereen moet tenslotte laten zien dat het niet gemakkelijk was en er totterdood gevochten is.

De Britten zullen hun borrelnootjes wel krijgen. De truc bestaat er vervolgens in dat Cameron die in eigen land gaat verkopen als een vette vis. Of deze variant op de Bijbelse vermenigvuldiging zal aanslaan, is een andere kwestie. Zullen de Britten bijten als hun premier straks met zijn vis zwaait? Ik durf daar hard aan te twijfelen. In een referendum kan van alles gebeuren en haast alle Europa-referenda van de laatste tijd bewijzen het: mensen hebben de neiging om de Europese politiek te verwerpen.

In essentie hangt de Unie aaneen van de compromissen en de packagedeals. Verdragen zijn samengeflanst tijdens nachtelijke vergaderingen, Europese wetten staan bol van toegevingen, uitzonderingen, overgangsbepalingen en kortingen. De kortste weg tussen twee punten is in Europa altijd een slijmerige kronkellijn langs eindeloos veel staties. Het ziet er vaak ellendig uit, maar hoe kan het anders met 28 landen aan boord, met allemaal eigen prioriteiten en belangen? Steeds vaker doen politici, ook ver buiten Groot-Brittannië, achteraf in eigen land alsof ze niks meer te maken hebben met de compromissen waar ze in Brussel mee aan timmerden. Ze voeden zo de illusie dat ze het zelfstandig allemaal beter zouden regelen. Hoe ze dat dan zouden doen, leggen ze niet uit. De simpele waarheid is dat het elk apart nog veel moeilijker lukt om antwoorden te geven op uitdagingen als terreur, klimaat, werkloosheid of vluchtelingen.

In Groot-Brittannië is een groot deel van de bevolking blijven geloven dat ze buiten de Unie weer zouden metamorfoseren in het Rijk van weleer dat de wereld kneedde en de zeeën beheerste. De tijden zijn evenwel veranderd. Hun admiraal Nelson staat nu op een grote paal in het centrum van Londen, maar loop een paar huizenblokken verder, en je ziet hem niet meer staan. Zonder Europa is Groot-Brittannië vandaag slechts Klein-Brittannië. En als de pro-Europese Schotten na het verloren referendum niets meer met Londen te maken willen hebben, ook nog eens het Onverenigd Koninkrijk.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s