De goede, de slechte en de smerige

Van zonsopgang tot zonsondergang wordt er in Europa onderhandeld en tegenwoordig ook van zonsondergang tot zonsopgang. Europa hangt aaneen van de compromissen en in tijden van crisis is dat nog meer dan anders. Er is nooit maar één oplossing voor een probleem en verschillende partijen hebben de meest uiteenlopende prioriteiten en belangen. Het enige wat iedereen aan tafel houdt, is het besef dat er bij gebrek aan een gezamenlijke beslissing nog meer crisis komt. Het eindproduct van een onderhandeling is immer en onvermijdelijk een deal, een compromis met water bij ieders wijn.

We spreken van een goede deal als een grote meerderheid van oordeel is dat de wijn nog enigszins smaakt. Het probleem wordt erkend en een begin van een oplossing is in zicht. Het is een slechte deal als de overeenkomst godgans verwaterd is, het probleem niet opgelost raakt en er gauw maar een nieuwe top moet komen. De meeste deals houden het midden tussen goed en slecht: het spreidingsplan voor vluchtelingen, hotspots, gezamenlijke grensbewaking. Er valt overal wat op aan te merken en het wordt niet uitgevoerd zoals bedoeld, maar het zijn deeloplossingen die de druk, desnoods voor even, van de ketel halen.

De afspraak die nu met Turkije wordt gemaakt en later deze week beklonken wordt, is van een andere orde. Het zou een vrij goede deal kunnen zijn: Turkije pakt de mensensmokkel aan en garandeert een betere opvang van vluchtelingen. In ruil hoest Europa 6 miljard euro op en zullen Turken makkelijker naar Europa kunnen reizen. In plaats van met wrakkige bootjes zullen Syriërs voortaan met het vliegtuig komen, en alzo niet meer verdrinken.

De medaille heeft een keerzijde. Elke vluchteling die nog in Europa raakt, wordt straks teruggestuurd, ook wie onder internationaal recht bescherming verdient. Misschien komt er pro forma nog een rap-rap-procedure in de hotspots, maar het is expliciet de bedoeling dat ze allen weer de boot op gaan. Wat Turkije verder met hen uitspookt, is Europa’s zorg niet meer. Het is een meevaller dat de Turken Twitter en Facebook af en toe blokkeren. Zo komen de filmpjes van vluchtelingen, met stokken afgetroefd en met striemen op de rug, niet meer tot bij ons. Zolang het uit ons zicht gebeurt, mag alles.

En dan is er de regeling dat er voor elke Syriër die Turkije weer opneemt, een andere Syriër legaal naar de Unie mag. Daarmee zou het bedrijfsmodel van de mensensmokkelaars gebroken worden. Wie illegaal komt, zou namelijk onder aan de lijst voor de legale oversteek belanden. Maar als niemand nog in een boot kruipt, dan moet er ook niemand hervestigd worden. Dan blijven de Turken met alle Syriërs zitten en dat is niet wat ze ginds willen. Dus blijft Turkije belang hebben bij elk illegaal vertrek. De smokkelbusiness wordt ingewikkelder, maar verdwijnen doet hij niet.

Het is vooral zorgwekkend hoe licht er wordt gegaan over de toestand in Turkije zelf. De voorbije jaren schortte Europa de toetredingsonderhandelingen feitelijk op omdat het land autoritairder werd. Terecht, want grondrechten zijn de hoeksteen van de Unie. En net nu Turkije een oppositiekrant muilkorft, wordt een doorstart in de onderhandelingen aangekondigd.

Het intrigerende is dat iedereen inziet wat voor strategische blunder dit is. In het Europees Parlement waren haast alle fracties vernietigend over de onderhandelingstekst. Een topman van de VN die de afspraken afbrandde, kreeg er een staande ovatie. In alle lidstaten zeggen regeringspartijen van diverse pluimage dat ze uiterst ongelukkig zijn met de overeenkomst die in de steigers staat. Maar hoe smerig deze deal ook is, hij wordt later deze week bekrachtigd. De premiers, ook zij die nu nog van hun oren maken, zullen in die mate rond hun as draaien dat een vergelijking met de draaiende derwisjen zich vast opdringt.

Er is voor dit alles slechts één reden. De Europese Unie raakte bezeten van angst voor vluchtelingen. Populisten van allerlei slag slaagden erin om Europa af te schilderen als het grote slachtoffer van de vluchtelingenstroom. Niet de vluchtelingen zitten in de miserie, wel wij. En dus moet Turkije hen hier weghouden, desnoods met stokken en matrakken. Daarvoor gaan we niet op onze knieën, maar plat op de buik. Degenen die tot voor kort het hardst van leer trokken tegen de Turken, hebben hen nu het meest nodig om het vuile werk voor ons te doen. Daarmee versjacheren we onze waarden, als waren we in de bazaar van Istanbul. De fundamentele rechten van vluchtelingen, van Koerden en van Turken zelf, ze liggen nu allemaal te grabbel.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s