Zo bitter, zo lomp, zo cynisch

Soms sneeuwt het in april. En altijd verdrinken er vluchtelingen in de lente. Vorig jaar waren het er vele honderden tegelijk, toen hun boot kapseisde tussen Libië en Lampedusa. De regeringsleiders van de EU-lidstaten deden wat ze altijd doen als ze officieel geschokt en verdrietig willen zijn: ze organiseerden een buitengewone top, hielden een minuut stilte, zetten hun treurigste gezicht op en zeiden dat het niet meer mag gebeuren.

Vorige week zonk er weer een boot met honderden vluchtelingen. Maar nu komt er geen extra top, geen verklaring, geen minuut stilte. Zelfs geen seconde. De voorbije maanden is duidelijk geworden dat er voor de meeste regeringsleiders maar één zaak nog erger is dan een verdronken vluchteling: een vluchteling die de overtocht overleeft. Want die komt hier aan op de stranden en daar weten ze geen blijf mee. Zelfs de meest bescheiden plannen voor hervestiging worden amper uitgevoerd. Uit miserie is de paus onlangs persoonlijk een paar vluchtelingen gaan ophalen in Griekenland.

In de meeste hoofdsteden zeggen de regeringen dat ze op hun tandvlees zitten en dat er niemand meer bij kan. Anders gezegd, Libië moet de asielzoekers maar opvangen. Of Turkije. Dat land herbergt er naar verhouding al ruim tien keer zoveel als België. Om een of andere reden vinden we Turkije een zeer geschikt land voor vluchtelingen.

Vorig weekend gingen enkele Europese leiders ginds een vluchtelingenkamp bezoeken. ‘Het beste kamp ter wereld!’, liet Europees president ­Donald Tusk vrolijk weten. Op televisie zag het er prima uit: overal frisse kleuren, lachende kindjes met propere manieren, de zon scheen, iedereen blij.

Amnesty International ziet het genuanceerder. Er zijn inderdaad kampen die uit een brochure van Club Med zijn geplukt. Daar mogen camera’s draaien en tegen het bordkarton worden toneeltjes opgevoerd waar Europese leiders met graagte in trappen. Dan kunnen ze op het thuisfront laten zien hoe goed het is om vluchteling in Turkije te zijn.

Maar er zijn ook veel kampen waar ngo’s en zelfs de VN geen toegang krijgen, laat staan cameraploegen. Van de vluchtelingen zwerft overigens 85 procent zonder rechten, zonder kansen en zonder toekomst door Turkije. Met regelmaat worden er neergekogeld door het leger. Een paar dagen geleden nog werden vrouwen en kinderen doodgeschoten toen ze Turkije binnen wilden, op de loop voor IS. Mensenrechtenorganisaties leggen akelige dossiers aan, Europa is er doof voor.

Turkije wordt steeds autoritairder. Het is een land om te wantrouwen, niet om een delicate problematiek aan uit te besteden. Kritische kranten worden er gesloten en journalisten vliegen in de gevangenis. Een Duitse komiek die president Erdogan een geitenneuker heeft genoemd, mag het voor de rechtbank gaan uitleggen. De reactie van de Turken was zo potsierlijk dat je gaat vermoeden dat er meer aan de hand is. Was ik een geitenboer, ik hield mijn beesten uit de buurt van Erdogan.

De president tast af hoe ver hij kan gaan zonder door Europa gekapitteld te worden. En dat is ver. Een buitenlandse journalist arresteren in Turkije? Check. Een buitenlandse satiricus laten vervolgen in het buitenland? Check. Een systeem van verklikking opzetten vanuit de consulaten? Pending.

Europese leiders verwachten van Turkije dat het de grens met Europa op slot houdt. Daar willen ze een extreme prijs voor betalen, elke pertinente kritiek inslikken en ziende blind zijn. Ze raakten bezeten van het idee dat er hier geen vluchtelingen meer opgevangen kunnen worden. Die obsessie neemt nu groteske vormen aan.

Waar de vluchtelingen intussen terechtkomen, maakt niet meer uit. In een autoritair land waar ze geen kans op een toekomst hebben, in een bar grensgebied waar ze worden neergeknald, in het donkere water van de Middellandse Zee, desnoods op Mars. Zolang het maar niet in Europa is.

Intussen klinkt het in de officiële brochures nog altijd dat de Europese Unie een force for the good is, die van de wereld een betere plek wil maken. In alle continenten worden landen de les gelezen als ze een loopje nemen met fundamentele waarden en rechten. Tenzij ze op vluchtelingenvlak een vuile klus willen opknappen.

Zo bitter, zo bijtend, zo lomp allemaal. Nooit eerder in de geschiedenis van de Unie lieten zoveel leiders zich tegelijk van zo’n cynische kant zien. Het is eigenlijk maar goed dat er geen extra top komt naar aanleiding van de gezonken boot, met een minuut stilte en bedroefde leiders. Zoveel hoerentranen, daar kan geen mens meer tegen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s