We missen Karel

Turken kunnen straks allicht zonder visum naar Europa. Ze moeten daarvoor voldoen aan 72 voorwaarden. Sommige zijn erg technisch, andere louter politiek: slechts volwaardige democratieën krijgen visumvrije toegang. In principe.

Maar het is een slecht moment om met principes af te komen. Iedereen weet dat Turkije de criteria niet vervult, maar zolang het land vluchtelingen de pas naar Europa afsnijdt, doen we voor het gemak alsof het ginds een democratisch paradijs is.

De Turken moeten nog een kleine inspanning doen, piepte de Commissie vorige week. De regering zou een woordje van voorzichtige kritiek op het regime niet moeten interpreteren als een daad van terrorisme. President Recep Erdogan liet terstond weten dat hij niet van plan is om de wetgeving aan te passen. Zijn immer glimlachende premier, die weleens luisterde naar Europese bekommernissen, werd dezelfde dag nog de steppe van Centraal-Anatolië ingestuurd.

De visumregeling moet nog worden goedgekeurd door een meerderheid van de lidstaten, maar die zullen er vermoedelijk allemaal mee instemmen. Alles liever dan vluchtelingen, is vandaag de leuze. Ook het Europees Parlement moet het licht op groen zetten. Daar is meer gemor te horen. Parlementsleden van de N-VA en Open VLD ventileerden vorige week hun ongenoegen in driftige persberichten. Guy Verhofstadt foeterde dat kritische journalisten in Turkije gemuilkorfd worden en dat hij in deze omstandigheden geen visumliberalisering wil. Bij de N-VA waren ze nog bozer: een corrupt land zonder vrije meningsuiting verdient geen visumvrijstelling.

Prima zo. Natuurlijk hebben ze gelijk. Maar of ze ook moeite zullen doen om er hun partijgenoten in de Belgische regering van te overtuigen om de deal te blokkeren, is een andere kwestie. En of ze straks, tijdens de stemming in het Europees Parlement even verbolgen zullen zijn als in hun persberichten, valt nog af te wachten. Maar het is al goed dat er althans in de communiqués nog vurige verdedigers zijn van de vrije meningsuiting.

Alhoewel. Europajournalist Rob Heirbaut twitterde fijntjes dat hij zich een stemming herinnerde uit december. Toen moest het Europees Parlement beslissen over visumvrijstelling voor de Verenigde Arabische Emiraten: een wezenlijk corrupt land, waar opposanten spoorloos verdwijnen of in het beste geval in de gevangenis belanden. Martelen is er gebruikelijk, rechters zijn niet onafhankelijk, vrouwen worden ernstig gediscrimineerd. Zegt Amnesty International. Resultaat van de stemming: een overweldigende meerderheid, met inbegrip van alle verkozenen van de N-VA en Open VLD, koos voor de afschaffing van de visumplicht. Geen enkel nijdig persbericht vonden we terug. Laat de sjeiks maar komen! Tot daar de definitie van rechtlijnigheid.

Vorige week verscheen een biografie van Karel Van Miert, samengesteld door historicus Bart Hellinck. Er wordt dikwijls gezegd dat Europa vandaag politieke leiders mist. Dat het vroeger allemaal beter was. Je moet daarmee oppassen, de helden van weleer werden in hun tijd ook niet altijd op handen gedragen. Maar Van Miert wel. Als partijvoorzitter stuwde hij de Vlaamse socialisten naar 28 procent, als Europees commissaris werd hij de machtigste man van Europa genoemd. Het was het tijdperk van Helmut Kohl, François Mitterrand en Jacques Delors, dus het is niet dat er geen concurrentie was.

Van Miert was niet de man van de grote dogma’s. Als socialist had hij er weinig problemen mee dat Europa een supermarkt werd. Als vrijhandel groei en banen bracht, was het niet nodig om dat in naam van het socialisme mordicus te blokkeren. Maar op de eengemaakte markt golden er wel regels en die moesten worden gerespecteerd. Bernie Ecclestone, Boeing, Bertelsmann: allemaal kregen ze miserie met Van Miert omdat ze fundamentele afspraken aan hun laars lapten.

Uit de biografie blijkt hoe Van Miert zijn gevechten uitkoos. Hij maakte zich boos, goot er een scheut drama over en bracht rock-’n-roll in de debatten. Hij bracht politiek bij de mensen, door te zeggen waarop het stond, niet door dronken op een podium te staan tijdens een televisiefeest. Hij kon zich die oprechte felheid permitteren omdat hij dossierkennis had en bovenal omdat hij consequent en koppig bleef tot het einde. Dat gaf hem geloofwaardigheid.

Maar hoe authentiek is het nu om in naam van de mensenrechten kolerig te worden over een visumdeal met Turkije, als je een halfjaar geleden instemde met een visumvrijstelling voor de Verenigde Arabische Emiraten?

In 2009 werd Van Miert gevonden in zijn boomgaard, onder aan de ladder. Zijn dood kwam veel te vroeg. Hij had in de huidige omstandigheden zijn stem nog moeten verheffen. Hij kon mensen wakker schudden, in alle partijen. Het Europadebat van vandaag mist zijn scherpte, zijn inzicht, zijn doorzicht, zijn verontwaardiging en zijn klasse. En in elk geval zijn rechtlijnigheid.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s