Baas over eigen eiland

Het zit de Engelsen niet mee. Voetbalgewijs houden ze het hoofd nog boven water, maar hun supporters kregen op dag één al slaag van de Russen. Die mepten erop los als waren ze olympisch geprepareerde boksers. In de Engelse fanzone schenken de Fransen slechts frisdrank en mineraalwater. Het gevoel van vernedering moet reëel zijn. En wat is het een rare gewoonte dat de strafschopstip op 11 meter ligt, in plaats van op 433 inches. Maar nu donderdag dient zich dus dé gelegenheid aan om het lot weer geheel in eigen handen te nemen.

In de aanloop naar het Brexit-referendum hebben feiten allang geen belang meer. Cijfers zeggen niks, want niemand gelooft ze nog. Het gaat over migratie, zeer zeker, maar bovenal over soevereiniteit en zelfbeschikkingsrecht. Er is gejoeld en geroepen, gelogen en gefantaseerd, geassumeerd en gespeculeerd, aangedikt en opgeblazen. Bootjes werden nat gespoten, debatten werden plomp en rauw. Er is in naam van de Brexit wellicht ook gemoord.

Politicologen die beroepshalve referenda bestuderen zeggen dat kiezers, als het erop aankomt, conservatief zijn en niet geneigd om in het ongewisse te springen. Maar diezelfde politicologen weten ook dat het al vele jaren haast onmogelijk is om een referendum over Europese politiek te winnen. Er is een substantiële kans dat de Britten straks vertrekken. Dan mogen ze weer baas spelen over het eigen eiland, of althans een paar dagen die illusie koesteren.

Buiten Groot-Brittannië zullen velen de aandrang voelen om het signaal van de kiezer uit te leggen. Zowel links als rechts zal de verklaring met dezelfde vier woorden starten: Europa is verkeerd bezig. Liberaal fractieleider Guy Verhofstadt zei het in De zevende dag, N-VA-Europarlementslid Sander Loones schreef er vorige week nog over (DS 17 juni) en Yanis Varoufakis, de voormalige Griekse minister van Financiën, mocht het hier gisteren in het lang en het breed uitleggen (DS 20 juni).

De Europese Unie luistert niet naar de mensen, zeggen zij en vele anderen van diverse pluimage. Wat ze eigenlijk bedoelen, is: ‘De Europese Unie luistert ook naar andere mensen dan naar ons.’

Volgens Verhofstadt willen de mensen dat de Unie met springveren vooruit schiet, volgens Loones moeten de lidstaten daarentegen weer sterker worden, en Varoufakis zegt dat de Europeanen willen dat de Unie radicaal de koers naar links gooit. Allemaal dragen ze legitieme redenen aan voor het eigen gelijk.

Maar de essentie gaat klaarblijkelijk aan iedereen voorbij: de Europese Unie is een optelsom van 28 landen die niet overeenkomen en van 750 Europarlementsleden met de meest uiteenlopende ideeën. Maar ze organiseerden wel samen een markt, die hen veel welvaart bracht. Hun economieën raakten diep verstrengeld. En vooral, elk apart hebben ze amper impact op de uitdagingen van de 21ste eeuw: terreur, vluchtelingen, klimaatverandering of grootschalige belastingontwijking. En dus werken ze node samen. Ze stellen regels op die de markt doen werken en vergaderen zich te pletter om oplossingen te zoeken voor problemen die de grenzen overstijgen. Want elk voor zich, dat lukt niet meer.

Wat elk land op zijn eigen soevereinste zelve beslist, heeft onmiddellijk gevolgen voor de andere. Als kanselier Merkel in Berlijn Wir schaffen das! roept, dan landen de Syriërs niet met een parachute in Berlijn. Ze komen aan op Griekse kusten, wandelen door Hongarije en door Oostenrijk. Als premier Viktor Orbán prikkeldraad rond Hongarije spant, dan voelen de buurlanden daar de impact van. Als een land zijn banken niet goed controleert, raakt heel het continent in diepe trubbels. Wat in één land gezegd, gedaan of nagelaten wordt, dat voelt de rest. Dat geldt ook voor lidstaten die omgeven zijn door een grote plas water.

We hangen op dit kleine continent dus sterk aaneen. Dat besef houdt, alvast tot donderdag, iedereen aan tafel. Dus worden er beslissingen genomen, waarbij rekening wordt gehouden met allerlei belangen, tendensen en strekkingen. Compromissen zijn daarvan het resultaat, vermaledijd, te laat, te traag en menigmaal te weinig. Soms briljant, maar vaak ontgoochelend. Toch zijn ze tegelijk een teken van wederzijds begrip, van tolerantie en daarmee ook van beschaving. Niemand haalt zijn gelijk ten volle, maar iedereen is wel betrokken.

Veel Britten kunnen niet verdragen dat hun zogenoemde soevereiniteit wordt afgepakt en dat er daarna in Brussel vreemde dingen mee gebeuren. Ze willen niet dat 450 miljoen Europeanen meebeslissen over het leven van 60 miljoen Britten. Ze zouden het ook anders kunnen zien: 60 miljoen Britten beslissen mee over het lot van 450 miljoen mensen op het continent. Toch nog tot donderdag.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s