Libië, het Mexico van Europa

Ze noemen mij nu ‘onze Donald’, liet Europees president Donald Tusk weten na een bijeenkomst van de leiders van de Unie in Malta. Met het groepsgevoel zit het dus goed, wilde hij zeggen. Het valt te hopen. Een paar dagen eerder had hij een brief geschreven waarin hij de nieuwe Amerikaanse regering een bedreiging noemde. In dezelfde zin ging het over radicale islam, Russische agressie en anarchie in Afrika. Dat kan tellen. Er is veel aan te merken op Tusk, maar van linkse hypocrisie of hysterie heeft hij nog nooit in zijn leven last gehad. Het moet dus zijn dat hij zich oprecht grote zorgen maakt over de ontwikkelingen in de Verenigde Staten.

De voorbije zeventig jaar waren de Amerikanen meestal een soort grote broer. We maakten dikwijls ruzie, maar er was ook de overtuiging van de gelijklopende belangen. Er was vooral het besef dat de sterkte van de ene bijdroeg tot de sterkte van de ander.

De nieuwe Amerikaanse president ziet het anders: je kunt maar sterk zijn als de ander zwak is. Dus speelt hij stokebrand, juicht de Brexit toe en hoopt op het vertrek van nog allerlei landen. Hij speculeert op het uiteenspatten van de euro en geeft steun aan radicaal-rechtse partijen die er hun hobby en beroep van maken om de Unie onderuit te halen. Ted Malloch, de kerel die gesuggereerd wordt als Amerikaans ambassadeur bij de Unie, wil Europa ‘temmen’. Je kunt de Europese Unie met van alles vergelijken, maar met een wild beest, dat is toch nieuw. Misschien moeten we het als een compliment beschouwen?

Trump ziet het zo: je kunt maar sterk zijn als de ander zwak is

Het is goed dat de Europese president niet zomaar over zich heen laat lopen. À la guerre comme à la guerre. De boodschap had trouwens nog krachtiger gemogen, want Tusk las zijn brief mompelend en stamelend voor, met de blik beurtelings naar het plafond en naar zijn schoenen, in plaats van uitdagend in de camera. Maar bon, dat is de stijl van onze Donald.

Wat er daarna in Malta gebeurde, is veel treuriger. Eerst zetten de leiders zich resoluut af tegen Trump, om vervolgens diens beleid nogal klakkeloos te imiteren. De Unie sloot namelijk een akkoord met Libië, zogezegd om te vermijden dat er nog mensen verdrinken in de Middellandse Zee. Bogdan Vanden Berghe van 11.11.11 nam de deal al op de korrel (DS 4 februari) . De werkelijke bedoeling is natuurlijk om vluchtelingen buiten te houden. Zoals UGent-politicoloog Thibaut Renson opmerkte op Knack.be: als het niet problematisch zou zijn voor het toerisme, we zouden overwegen om een muur te bouwen langsheen de hele zuidelijke kustlijn, van de Costa del Sol, over de Côte d’Azur, tot Chalkidiki. Het voornaamste verschil met wat de Amerikanen uitspoken aan de Mexicaanse grens, is dat wij niet gezegd hebben dat de Libiërs ervoor moeten betalen. We draineren wat geld van ontwikkelingssamenwerking naar de Libische diensten voor grensbewaking. Niemand weet waar die fondsen terechtkomen en wat ermee zal worden uitgespookt, want er is ginds geen stabiele regering. Er zijn er minstens drie, naast een hoop milities die stukken land controleren en elkaar bekampen. Uit alle rapporten blijkt dat Libië een verschrikkelijk land is, dat de toestanden in de kampen mensonwaardig en gevaarlijk zijn, en daarbuiten nog erger. De enige bedoeling van de afspraak is om de miserie uit ons zicht te houden.

Als Europa werkelijk verontwaardigd is over de Amerikaanse politiek, moet er uit een ander vat getapt worden. In Malta spraken de leiders af om een verklaring voor te bereiden naar aanleiding van de zestigste verjaardag van de Verdragen van Rome, straks in maart. Tien jaar geleden vierden ze de vijftigste verjaardag, en het was ook met een verklaring: ‘Wij staan voor grote uitdagingen, die niet stoppen bij nationale grenzen. Wij zullen de burgerlijke rechten en vrijheden verdedigen. De Europese Unie wil armoede, honger en ziekten terugdringen. Wij willen gezamenlijk onze bijdrage leveren tot het afwenden van de mondiale dreiging van klimaatverandering.’

En zo ging het toen maar door, drie bladzijden lang, allerlei fraais op een hoopje. Diplomatiek gepalaver over een nieuwe verklaring is nu echt niet nodig. Het zou goed zijn om de zestigste verjaardag eens niet te vieren met alweer een verklaring, maar met een actieplan. In de deal met Libië heeft de Unie nog het meeste weg van een struisvogel die de ellende niet gezien wil hebben. Het komt me voor dat een struisvogel makkelijker te temmen en in elk geval te domineren valt dan een beest dat de uitdagingen meer onverschrokken en met open vizier te lijf gaat.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s