De grand écart van de eurorealist

Liberaal fractieleider Guy Verhofstadt kroop vorige week in het Europees Parlement weer eens op zijn luchtfiets. Op het grote blad trok hij goed door: er moet een verdragswijziging komen, de Commissie verdient meer slagkracht, er is extra Europese capaciteit nodig in de strijd tegen terreur, een echt buitenlands beleid dringt zich op en de verlammende unanimiteitsregel moet de vuilnisbak in.

Een paar weken geleden was Verhofstadt nog in Amerika, waar hij zijn jongste boek voorstelde, Europe’s last chance. Ruim tien jaar geleden schreef hij al De Verenigde Staten van Europa. Ook toen bepleitte hij een grote sprong voorwaarts, ook toen moest het onmiddellijk gebeuren, ook toen was het de laatste kans. Intussen maakten we een bankencrisis mee, een schuldencrisis, een vluchtelingencrisis, een terreurcrisis en een hoop andere existentiële ellende. En steeds bleef Verhofstadt druk gesticuleren dat het nu of nooit was.

Het werd niet nu, maar ook niet nooit. De sprong naar een federaal Europa komt er niet, maar de Unie klapt evenmin in elkaar. Het project is taai en plakkerig, en overleeft op minder elegante wijze, met kleine stapjes, strompelend van deeloplossing naar deeloplossing. Het gaat wel in de richting van Verhofstadts visioenen, maar altijd traag en sloom, en zonder de eindbestemming te bereiken. Het zijn immers de leiders van de lidstaten die beslissen over Europa’s pad. Zij klampen zich vast aan laatste restjes soevereiniteit, zolang het kan.

Wil de N-VA meer of minder Europa?

Belgische regeringen wijken af van die norm. Zij zagen er de voorbije decennia weinig graten in om ongegeneerd te pleiten voor extra Europese bevoegdheden. Problemen zijn grensoverschrijdend en vragen om een aanpak die dat ook is. Niet met dichtgeknepen remmen, maar met werkelijke soevereiniteitsoverdracht.

In het Europees Parlement kreeg Verhofstadt scherpe kritiek van de N-VA, net als Open VLD een regeringspartij. Voor Sander Loones, Europarlementslid en ondervoorzitter van de partij, was het rapport van Verhofstadt politieke masturbatie. Niemand zit te wachten op een Europese superstaat, wist hij.

N-VA’ers noemen zichzelf graag eurorealisten. Ze willen sommige Europese bevoegdheden terughalen naar de lidstaten. Maar een concreet lijstje maakte de N-VA nog niet. De Nederlandse regering pleitte in 2013 ook voor minder Europese regelingen en voerde een studie uit. De denkoefening leverde bitter weinig op: de voornaamste conclusie was dat de competentie voor schoolmelk terug naar de lidstaten moest, en dat lidstaten weer zelf bevoegd moesten worden voor overstroomde rivieren, als die tenminste niet grensoverschrijdend zijn. Andere regels bleken bij nader inzien zinvoller dan oorspronkelijk gedacht.

Wat voor de N-VA in de toekomst niet meer Europees moet worden aangepakt, blijft onuitgesproken. Wat de partij wel van de Unie verwacht, is duidelijker. Dat staat in het programma. Er is een pleidooi voor begrotingsnormen die strikt moeten worden toegepast, ook door grote lidstaten. Er moet meer centraal toezicht zijn op banken. De uitvoering en handhaving van bestaande regels moeten strenger worden gecontroleerd. Oneerlijke concurrentie en sociale dumping moeten worden aangepakt en de strijd tegen sociale fraude moet worden opgedreven. Lidstaten die de armoededoelstelling niet halen, verdienen straf. Er is strakke controle nodig, om te vermijden dat lidstaten verdoken barrières op de eengemaakte markt oprichten. Samengevat: de landen moeten meer in het gareel lopen.

Tegelijk roept Loones in het Europees Parlement dat de lidstaten in geen geval verzwakt mogen worden. De Unie moet dus veiligheid, banen, een interne markt en een handelsbeleid voorzien. Ze moet armoedenormen afdwingen, een stem in de wereld hebben en grensbewaking zelf regelen in plaats van die uit te besteden aan de Turken. Zolang het maar geen superstaat wordt.

Er zit een eigenaardige zwieper in de redenering. Op de terreinen waar de N-VA meer van de Unie verwacht, loopt het moeizaam omdat 28 lidstaten ruziën tot ze het eens raken over de laatste komma of omdat ze niet gestraft willen worden bij overtreding van de afspraken. Om de Europese dromen van de N-VA te realiseren is er een strenger Hof van Justitie nodig, een sterkere Commissie en minder unanimiteit. Instellingen met ballen dus, we zeggen het maar zoals het is. De plannen van Verhofstadt zullen niet eens volstaan.

Als regeringspartij bepaalt de N-VA nu mee de Belgische Europadoctrine. Maar haar mening is niet uitgekristalliseerd. Het is het een of het ander. Ofwel wil ze de grote ambities uit haar partijprogramma waarmaken, en dat vraagt sterke instellingen die lidstaten kunnen dwingen om in de pas te lopen. Ofwel wil ze minder Europa dan vandaag. En dan moet ze eens zeggen wat ze daarmee bedoelt.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s